Plaatsen en onderhoud
Stelkozijn plaatsen: stappenplan voor aannemer en klusser
In het kort
- Plaats een stelkozijn pas als de kozijnmaten vastliggen. Het stelkozijn volgt het kozijn, niet andersom.
- Stel het stelkozijn waterpas, te lood en haaks, en schoor het voordat de metselaar begint.
- Veranker het stelkozijn aan het binnenblad, zodat het niet kan verschuiven tijdens het metselen.
- Een waterkering boven en onder het stelkozijn voert water uit de spouw naar buiten af.
- Meet elk stelkozijn na voordat de kozijnen besteld worden. Een kunststof kozijn op maat kan niet terug.
Een stelkozijn plaatsen is snel gedaan. Een fout in het stelkozijn zie je later terug in elk kozijn dat erin komt. Dit stappenplan is voor de aannemer of klusser die stelkozijnen zet voor kunststof kozijnen. Wat een stelkozijn is en welke soorten er zijn, lees je in ons artikel stelkozijn.
Wat heb je nodig?
- Kozijnstaat met maten. Per kozijn de buitenmaat en de positie in de muur.
- Stelkozijnen van hout, kunststof of isolerend materiaal, op de juiste binnenmaat.
- Waterpas en schietlood of laser. Een lange waterpas voor puien.
- Schoren en klemmen om het stelkozijn vast te zetten tijdens het metselen.
- Muurankers en bevestigingsmateriaal voor het binnenblad.
- Waterkering: folie of loodvervanger voor boven en onder de opening.
Stelkozijn plaatsen in 7 stappen
- Maten vastleggen. Haal de stelkozijnmaten uit de kozijnstaat van de kozijnleverancier. Hoe je van kozijnmaat naar stelkozijnmaat rekent, staat in kozijn bestellen op stelkozijnmaat.
- Positie in de muur bepalen. Voor, midden of achter in de spouw. Dat staat op de bouwtekening en bepaalt waar de isolatie en de waterkering aansluiten.
- Stellen. Zet het stelkozijn op stelblokjes op de juiste hoogte. Controleer waterpas, te lood en haaks.
- Schoren. Zet het stelkozijn met schoren vast, zodat het tijdens het metselen niet beweegt.
- Verankeren. Bevestig het stelkozijn met muurankers aan het binnenblad.
- Waterkering aanbrengen. Boven en onder het stelkozijn, met afschot naar buiten.
- Controleren en naméten. Na het metselen opnieuw meten: binnenmaat op drie plekken en de diagonalen.
Stellen: waterpas, te lood en haaks
Een kunststof kozijn wordt in de fabriek haaks gemaakt. Staat het stelkozijn scheef, dan moet de monteur dat met stelblokjes opvangen. Dat lukt alleen binnen de stelruimte.
| Controle | Hoe | Waarom |
|---|---|---|
| Waterpas | Waterpas of laser op boven- en onderregel | Een scheve onderdorpel voert water slecht af |
| Te lood | Waterpas of schietlood tegen beide stijlen | Een draaiend raam valt anders vanzelf open of dicht |
| Haaks | Beide diagonalen meten, ze moeten gelijk zijn | Een scheve opening laat ongelijke voegen zien |
| In het vlak | Rij lat of draad over de gevel | Alle kozijnen komen op één lijn in de gevel |
Joeri: meet de diagonalen
Waterpas zegt niets over haaksheid. Meet altijd van hoek tot hoek, kruislings. Zijn beide maten gelijk, dan is de opening haaks. Doe dat vóór het metselen én erna, want metselwerk duwt een stelkozijn makkelijk uit vorm.
Verankeren aan het binnenblad
Het stelkozijn moet vast zitten aan de constructie, niet alleen aan het metselwerk van het buitenblad.
- Veranker aan het binnenblad of de achterconstructie.
- Zet ankers in beide stijlen en, bij brede openingen, ook in boven- en onderregel.
- Volg de afstanden en het type anker uit de voorschriften van het stelkozijn.
- Schroef niet door de plek waar later het kozijn wordt bevestigd.
- Bij een isolerend stelkozijn: bevestig op de punten die de fabrikant aangeeft.
Waterkering boven en onder
Water dat in de spouw komt, moet naar buiten. Boven en onder elke opening hoort daarom een waterkering.
| Plek | Wat | Let op |
|---|---|---|
| Boven de opening | Waterkering over latei of stelkozijn, naar buiten aflopend | Laat hem aan beide kanten voorbij de opening doorlopen en zet de uiteinden op |
| Onder de opening | Waterkering onder het stelkozijn, naar buiten aflopend | Ruimte houden voor de onderdorpel en de waterslag van het kozijn |
| Open stootvoegen | Boven de waterkering in het buitenblad | Anders blijft het water op de waterkering staan |
Onder een kunststof raam komt later een waterslag. Bij een deur een onderdorpel. Meer daarover in onderdorpel bij een kunststof kozijn.
Stelruimte: hoeveel ruimte laat je?
Tussen stelkozijn en kunststof kozijn zit stelruimte. Die heeft de monteur nodig om te stellen, en het kunststof om uit te zetten.
De exacte maten verschillen per profiel. Wij geven per kozijn de maten door.
Veelgemaakte fouten bij stelkozijnen plaatsen
| Fout | Gevolg | Oplossing |
|---|---|---|
| Stelkozijn op kozijnmaat gemaakt | Kozijn past niet | Stelkozijn = kozijn + stelruimte |
| Niet geschoord tijdens metselen | Opening hol of bol | Schoren tot het metselwerk hard is |
| Geen waterkering onder | Vocht aan de binnenkant | Waterkering met afschot naar buiten |
| Geen ruimte voor de dorpel | Kozijn te hoog | Hoogte van dorpel of waterslag meerekenen |
| Houten stelkozijn lang onbeschermd | Hout zet uit of trekt krom | Afdekken of kunststof of isolerend kiezen |
| Niet nagemeten voor bestellen | Maatwerk dat niet past | Elk stelkozijn naméten na het metselen |
Bestel pas na het naméten
Een kunststof kozijn wordt op maat gemaakt. De levertijd is 3 tot 5 weken. Een verkeerde maat betekent opnieuw bestellen en opnieuw wachten. Meet daarom elk stelkozijn na het metselen opnieuw, en bestel op die maat.
Na het plaatsen: het kozijn erin
Is de ruwbouw klaar, dan gaat het kunststof kozijn in het stelkozijn.
- Kozijn op stelblokjes zetten en waterpas stellen.
- Bevestigen in het stelkozijn.
- Aansluiting binnen dampdicht afdichten, buiten dampopen.
- Waterslag of onderdorpel aansluiten op de waterkering.
In heel Nederland doet ons montageteam dit. Werk je als aannemer met meerdere openingen, kijk dan bij zakelijk of lees stelkozijnen in de utiliteitsbouw.
Veelgestelde vragen over stelkozijnen plaatsen
Wanneer plaats je een stelkozijn?
Tijdens de ruwbouw, voordat de metselaar begint. Het stelkozijn staat dan gesteld en geschoord in de opening, en het metselwerk wordt eromheen gezet. Het kunststof kozijn komt er pas in als het vuile werk klaar is.
Hoe veranker je een stelkozijn?
Met muurankers aan het binnenblad of de achterconstructie, in beide stijlen en bij brede openingen ook in boven- en onderregel. Volg de afstanden en het ankertype uit de voorschriften van het stelkozijn.
Moet er een waterkering onder een stelkozijn?
Ja. Boven en onder de opening hoort een waterkering met afschot naar buiten. Zo loopt water dat in de spouw komt naar buiten, en niet naar de binnenkant.
Hoeveel ruimte laat je tussen stelkozijn en kozijn?
Reken met ongeveer 5 tot 10 mm stelruimte per zijde, plus ruimte onder voor een onderdorpel of waterslag. De exacte maten verschillen per profiel. Wij geven ze per kozijn door.
Kan ik als klusser zelf stelkozijnen plaatsen?
Ja, als je de maten hebt en precies werkt. Het stelkozijn moet waterpas, te lood en haaks staan en goed verankerd zijn. Meet na het metselen alles na voordat je de kozijnen bestelt.
