Plaatsen en onderhoud
Stelkozijn: wat is het, wanneer heb je het nodig en wat kost het?
In het kort
- Een stelkozijn is een eenvoudig hulpframe dat de metselaar in de ruwbouw meeneemt. Het definitieve kozijn wordt er later in geschroefd.
- Je hebt een stelkozijn vooral nodig bij nieuwbouw en een aanbouw met kunststof of aluminium kozijnen, omdat die pas na het vuile werk geplaatst worden.
- Bij het vervangen van kozijnen in een bestaande woning is een stelkozijn meestal niet nodig. Het nieuwe kozijn gaat direct in de muuropening.
- Stelkozijnen zijn er in hout, kunststof en isolerend materiaal. Isolerende stelkozijnen voorkomen een koudebrug en worden steeds vaker gebruikt.
- Reken op €40 tot €250 per stelkozijn aan materiaal, afhankelijk van de maat en het materiaal. Het stellen doet de aannemer tijdens de ruwbouw.
Stelkozijn is een woord dat je vooral hoort als je gaat bouwen of een aanbouw laat maken. De aannemer vraagt dan om "de stelkozijnmaten", en de kozijnleverancier wil weten of er "op stelkozijn" gemonteerd wordt. In dit artikel lees je wat een stelkozijn is, wanneer je het echt nodig hebt, welke soorten er zijn en waar het vaak misgaat.
Wat is een stelkozijn?
Een stelkozijn is een eenvoudig frame van hout, kunststof of isolatiemateriaal dat tijdens de ruwbouw in de muur wordt gezet. De metselaar metselt eromheen. Pas als het vuile werk klaar is, wordt het echte kozijn in het stelkozijn geplaatst en vastgeschroefd.
Het stelkozijn heeft drie taken:
- Het houdt de opening op maat. De metselaar werkt tegen een recht en haaks frame aan, dus de opening klopt tot op de millimeter.
- Het beschermt het kozijn. Het dure kozijn met glas staat niet weken in het bouwstof, cement en de regen.
- Het geeft een vast bevestigingspunt. Het kozijn wordt in het stelkozijn geschroefd in plaats van direct in metselwerk of beton.
Wanneer heb je een stelkozijn nodig?
Of een stelkozijn nodig is, hangt af van het moment waarop het kozijn geplaatst wordt en van het materiaal.
| Situatie | Stelkozijn nodig? | Waarom |
|---|---|---|
| Nieuwbouw of aanbouw met kunststof kozijnen | Ja, bijna altijd | Kunststof kozijnen worden na de ruwbouw geplaatst |
| Nieuwbouw met aluminium kozijnen | Ja | Zelfde reden, en aluminium is gevoelig voor cementvlekken |
| Nieuwbouw met houten kozijnen | Meestal niet | Houten kozijnen worden vaak direct meegemetseld |
| Kozijnen vervangen in bestaande woning | Meestal niet | De opening bestaat al, het kozijn gaat er direct in |
| Garage of opening dichtzetten met nieuw metselwerk | Soms | Handig als er veel nieuw metselwerk komt |
| Houtskeletbouw of prefab gevel | Soms | Het regelwerk neemt de rol van het stelkozijn vaak over |
Kozijnen vervangen? Dan geen stelkozijn
Laat je kunststof kozijnen plaatsen in een bestaande woning, dan zagen wij het oude kozijn eruit en zetten we het nieuwe kozijn direct in de opening, met stelblokjes en ankers. Een stelkozijn voegt dan alleen maar kosten toe. De stappen lees je in kozijnen vervangen in 6 stappen.
Soorten stelkozijnen: hout, kunststof of isolerend
| Soort | Voordelen | Nadelen | Indicatie per stuk |
|---|---|---|---|
| Hout (vuren of grenen) | Goedkoop, overal te krijgen, makkelijk te bewerken | Kan werken en rotten als het nat blijft, koudebrug | €40 tot €100 |
| Kunststof | Rot niet, maatvast, licht | Iets duurder, minder stijf bij grote maten | €70 tot €160 |
| Isolerend (PUR, EPS of composiet) | Geen koudebrug, beter voor de EPC en tegen condens | Duurder, schroeven op de juiste plek belangrijk | €120 tot €250 |
Materiaalprijzen incl. btw voor een stelkozijn rond een raam van ca. 1 × 1,5 meter. Grote puien en deuren zijn duurder.
In de praktijk zien we bij nieuwbouw en aanbouwen steeds vaker isolerende stelkozijnen. Het kozijn zit dan in de isolatielaag van de spouw, en de aansluiting tussen muur en kozijn blijft warm. Dat voorkomt condens en schimmel in de hoeken, een probleem dat we in condens op ramen uitgebreider bespreken.
Stelkozijn maten: zo reken je het uit
Hier gaat het het vaakst mis. De binnenmaat van het stelkozijn is niet gelijk aan de maat van het kozijn. Er moet ruimte omheen voor het stellen, voor de afdichting en voor het uitzetten van het kunststof.
| Maat | Vuistregel | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Buitenmaat kunststof kozijn | Uitgangspunt | 1000 × 1500 mm |
| Stelruimte rondom | ca. 5 tot 10 mm per zijde | + 2 × 7,5 mm |
| Binnenmaat stelkozijn (breedte) | Kozijn + 2 × stelruimte | 1015 mm |
| Binnenmaat stelkozijn (hoogte) | Kozijn + stelruimte boven + ruimte voor onderdorpel | ca. 1515 tot 1525 mm |
Spreek de maten altijd af met de kozijnleverancier
Elke fabrikant en elk profiel heeft eigen aansluitmaten, en onder een raam of deur komt vaak een waterslag of onderdorpel met een eigen hoogte. Laat de aannemer de stelkozijnen dus maken op de maten van de kozijnleverancier, niet andersom. Wij meten de stelkozijnen na voordat we de kozijnen bestellen.
Een stelkozijn plaatsen in 5 stappen
- Maten vastleggen. De kozijnleverancier levert de stelkozijnmaten per kozijn, met de positie in de muur (voor, midden of achter in de spouw).
- Stellen tijdens de ruwbouw. De aannemer zet het stelkozijn waterpas en haaks en schoort het. Pas dan begint het metselwerk.
- Verankeren. Met muurankers aan het binnenblad, zodat het stelkozijn niet kan bewegen.
- Waterkering. Een folie of loodvervanger boven en onder het stelkozijn voert water in de spouw naar buiten af.
- Kozijn plaatsen. Na de ruwbouw wordt het kozijn in het stelkozijn gesteld, verankerd en rondom afgedicht: dampdicht aan de binnenkant, dampopen aan de buitenkant.
Veelgemaakte fouten met stelkozijnen
Zo gaat het goed
- Maten van de kozijnleverancier gebruiken
- Stelkozijn naméten voor bestellen
- Isolerend stelkozijn bij nieuwbouw
- Waterkering boven en onder
- Afdichting binnen dampdicht, buiten dampopen
Hier gaat het mis
- Stelkozijn maken op de kozijnmaat, zonder stelruimte
- Uit het lood of niet haaks gesteld
- Houten stelkozijn wekenlang nat laten staan
- Geen ruimte voor de onderdorpel
- Alleen PUR-schuim als afdichting
Een kozijn dat niet past omdat de stelkozijnmaat niet klopte, is een dure fout. Het kozijn wordt op maat gemaakt en kan niet terug. Daarom meten wij altijd zelf, ook als er al maten liggen. Meer over het inmeten lees je in kozijnen inmeten.
Veelgestelde vragen over stelkozijnen
Wat is een stelkozijn?
Een stelkozijn is een hulpframe van hout, kunststof of isolatiemateriaal dat tijdens de ruwbouw in de muur wordt gezet. Het echte kozijn wordt er later in geplaatst en vastgeschroefd. Zo blijft de opening op maat en staat het kozijn niet in het bouwstof.
Heb je een stelkozijn nodig bij kunststof kozijnen?
Bij nieuwbouw en een aanbouw meestal wel, omdat kunststof kozijnen pas na de ruwbouw geplaatst worden. Bij het vervangen van kozijnen in een bestaande woning niet: dan gaat het kozijn direct in de bestaande opening.
Wat kost een stelkozijn?
Een stelkozijn kost aan materiaal ongeveer €40 tot €100 in hout, €70 tot €160 in kunststof en €120 tot €250 als isolerend stelkozijn, voor een raam van ongeveer 1 bij 1,5 meter. Het stellen doet de aannemer tijdens de ruwbouw.
Hoeveel groter moet een stelkozijn zijn dan het kozijn?
Reken met ongeveer 5 tot 10 millimeter stelruimte per zijde, plus ruimte onder voor een onderdorpel of waterslag. De exacte maten verschillen per profiel, dus vraag ze altijd op bij de kozijnleverancier.
Wat is beter: een houten of een kunststof stelkozijn?
Een kunststof stelkozijn rot niet en blijft maatvast, een houten stelkozijn is goedkoper. Bij nieuwbouw is een isolerend stelkozijn het beste, omdat het geen koudebrug vormt tussen muur en kozijn.
Kan ik zelf een stelkozijn plaatsen?
Als je handig bent en de maten van de leverancier hebt, kan dat. Het stelkozijn moet wel precies waterpas, haaks en goed verankerd staan, want elke afwijking zie je terug in het kozijn. Laat de maten altijd nameten voordat de kozijnen besteld worden.
