Lekdorpel en waterslag: verschil, maten, kosten en lekkage

Een waterslag en een lekdorpel doen allebei hetzelfde: regenwater weg van je kozijn en je gevel leiden. Het verschil zit in de plek en de maat. Een waterslag is het brede, schuin aflopende profiel onder een raam dat over de muur heen steekt; hij laat het water ruim voor de gevel afdruppen en vervangt of vult de stenen raamdorpel aan. Een lekdorpel is een smal aluminium profiel, vaak 25 × 19 mm, dat je op een kozijn of onderaan een raam- of deurvleugel schroeft, zodat water afdruipt in plaats van in de naad te lopen. In de praktijk lopen de woorden door elkaar, ook bij leveranciers. Hieronder lees je wat elk onderdeel doet, waar een goede waterslag aan moet voldoen, wat het kost en waar lekkage onder een raam meestal echt vandaan komt.

Wat is het verschil tussen een lekdorpel, waterslag, onderdorpel en raamdorpel?

Onder een raam zitten vaak drie of vier onderdelen boven elkaar. Ze hebben allemaal met water te maken, en daardoor worden de namen vaak verwisseld. Kiwa BDA, dat waterslagen en lekdorpels beoordeelt, beschrijft ze samen als horizontale lijsten of dorpels met een hellend bovenvlak waarlangs het regenwater afvloeit. Zo zie je ze uit elkaar:

Indeling naar de functie van het onderdeel. Kiwa BDA Agrément BAW 25-021/03/A behandelt waterslagen en lekdorpels in één document; leveranciers en bouwmarkten gebruiken de namen niet altijd op dezelfde manier. Controleer dus altijd de maat en de vorm op de tekening.

Het belangrijkste verschil tussen een waterslag en een lekdorpel is de diepte. Een waterslag is zo diep als de afstand van het kozijn tot de buitenkant van de gevel, plus een stukje overstek. Dat kan 5 cm zijn bij een kozijn dat bijna buitenwerks staat, maar ook 25 cm bij een kozijn dat diep in een dikke spouwmuur zit. Een lekdorpel is altijd smal: hij steekt een paar centimeter uit en is bedoeld om een druppel los te laten komen van het hout of de deur.

De onderdorpel hoort bij het kozijn zelf. Wil je daar meer over weten, zoals hoe een onderdorpel van kunststof, hardsteen of kunststeen werkt en wat je doet bij houtrot, lees dan onderdorpel van een kunststof kozijn. Over de stenen variant onder het kozijn gaat raamdorpelsteen: soorten en vervangen. In dit artikel gaat het om het profiel daartussen: de waterslag en de lekdorpel.

Hoe werkt een waterslag?

Water dat van je raam loopt, komt eerst op de onderdorpel van het kozijn. Daar moet het zo snel mogelijk vanaf, en ver genoeg van de gevel. Een waterslag doet dat met vier onderdelen:

1. Het afschot. Het bovenvlak (de afzaat) loopt schuin naar buiten, zodat er geen water blijft staan.
2. De opstaande rand. Aan de kozijnkant heeft de waterslag een opstaande rand of dorpelaanslag die onder of tegen het kozijn valt. Water kan zo niet achter de waterslag lopen.
3. De druiprand. Aan de voorkant buigt het profiel naar beneden. Een druppel kan daardoor niet terugkruipen naar de onderkant van het profiel en de gevel, maar valt los.
4. De kopschotten. Aan beide uiteinden zit een eindkap die voorkomt dat het water zijwaarts langs de gevel wegloopt.

De aanbevelingen komen uit het Kiwa BDA Agrément voor aluminium waterslagen van een grote Nederlandse fabrikant. Die levert waterslagen met een helling van 15°, 6° en 5°. De steilere helling raadt Kiwa aan om te voorkomen dat regenwater tegen de ruit opspat. Een vlakkere waterslag ziet er strakker uit en wordt veel gebruikt bij moderne gevels. Bij beide geldt: zonder kopschotten loopt het water langs de zijkanten en zie je na een paar jaar vuile strepen onder elke hoek van het raam.

Hoe diep moet een waterslag zijn?

Meet de afstand van de voorkant van het kozijn (of de onderdorpel) tot de buitenkant van het metselwerk, en tel daar het overstek bij op. Staat je kozijn 9 cm terug in de gevel, dan heb je bij schoon metselwerk een waterslag van minimaal 12 cm diep nodig. Leveranciers maken waterslagen in vaste dieptes, bijvoorbeeld van 50 tot 275 mm, of zetten ze op maat. Gezette waterslagen breder dan 650 mm moeten volgens Kiwa over de volle diepte ondersteund worden.

Hoe lang moet een waterslag zijn?

De totale lengte is de maat tussen de neggen (de zijkanten van de muuropening), inclusief de kopschotten, min een paar millimeter speling. De zaagmaat is de lengte zonder kopschotten. Reken bij aluminium met uitzetting van ongeveer 1 mm per meter: een waterslag van 2,5 meter die strak tussen de neggen geklemd zit, kan in de zomer gaan bollen.

Waterslag van aluminium, kunststof, hout of steen?

Welke waterslag je kiest, hangt vooral af van het kozijn en de gevel. Bij een nieuw kunststof kozijn is aluminium of kunststof het meest gangbaar. Bij een houten kozijn zie je ook houten waterslagen, en in oudere woningen ligt er vaak een stenen raamdorpel.

Levensduur van steen en kunststof: Bobex, raamdorpel vervangen (2026). Coating van aluminium waterslagen: Kiwa BDA noemt 60 micron poedercoating volgens Qualicoat als standaard, en een tweelaags systeem van 120 micron in een agressieve omgeving zoals aan de kust.

Twijfel je bij een renovatie? Ligt er een gezonde stenen raamdorpel onder het oude kozijn, dan kan die vaak blijven liggen. Is de steen gebarsten of ligt hij met tegenafschot naar binnen, dan is een aluminium waterslag over de hele breedte vaak de snelste en netste oplossing. Hoe je dat afweegt, lees je ook in raamdorpelsteen.

Wat kost een waterslag of lekdorpel?

Een lekdorpel is een klein bouwmarktprofiel van een paar euro per meter. Een waterslag op maat kost meer, en de prijs loopt op met de diepte en de kleur. Voor het vervangen van een complete raamdorpel, inclusief het werk, betaal je per raam een paar honderd euro.

Marktprijzen incl. btw, geraadpleegd 31 oktober 2026: GAMMA en HORNBACH (lekdorpels), aluwaterslagen.nl (waterslagen op maat, levering €34,90 per pakket) en Bobex (raamdorpel vervangen, 2026). Prijzen veranderen; zie ze als richtbedrag.

Rekenvoorbeeld: een raam van 1,20 meter breed staat 11 cm terug in een gevel van schoon metselwerk. Je hebt dan een waterslag van minimaal 14 cm diep nodig; in een standaardmaat wordt dat 150 mm. Dat is 1,20 meter × €43,40 = ongeveer €52 voor het profiel, plus kopschotten en verzending. Doe je hele huis in één keer, dan vallen de verzendkosten weg tegen de rest. Laat je het doen, dan bepaalt het uurloon het grootste deel van de prijs, zeker als er eerst een oude steen uit moet.

Wat krijg je bij een nieuw kunststof kozijn?

Een kunststof kozijn heeft een eigen onderdorpel in hetzelfde profiel als de rest van het kozijn. In die onderdorpel zitten afwateringssleuven: kleine sleufjes waardoor water dat achter de dichting komt weer naar buiten loopt. Een aparte lekdorpel op het kozijn heb je bij kunststof dus niet nodig. Aan de buitenkant komt een waterslag van aluminium of kunststof, of het kozijn komt op een bestaande, gezonde raamdorpel te staan.

Welke van de twee het wordt, bepalen we bij het inmeten, samen met jou. Daarbij kijken we naar:

• De staat van de bestaande dorpel. Een gave stenen raamdorpel met goed afschot mag blijven.
• De hoogte. Komt het nieuwe kozijn hoger of lager te staan dan het oude, dan moet de onderkant opnieuw worden afgewerkt.
• De diepte in de gevel. Die bepaalt hoe diep een waterslag moet zijn.
• Het soort kozijn. Bij een renovatiekozijn blijft het oude kader zitten en komt er een waterslag over het oude hout.

Onze montage omvat het uitnemen en afvoeren van het oude kozijn, het plaatsen en stellen van het nieuwe, en afwerken met kunststof koplatten aan de binnenzijde. Lood- en zinkwerk en bouwkundig werk vallen erbuiten. Moet er een nieuwe raamdorpel of een aparte waterslag komen, dan is dat meerwerk: €181,50 per uur voor twee monteurs plus materiaal, en altijd pas na jouw akkoord. Bestel je zonder montage, dan meet je zelf in volgens de meetinstructie en regel je de afwerking aan de buitenkant met je eigen vakman.

Waterslag plaatsen of vervangen: zo gaat het

Een aluminium waterslag plaatsen is goed te doen als je een beetje handig bent. De verwerkingsrichtlijnen in het Kiwa-agrément zijn helder. Zo pak je het aan:

1. Oude dorpel weghalen of controleren. Haal een losse of gebarsten waterslag weg en maak de ondergrond schoon, vlak en droog.
2. Maten nemen. Meet de lengte tussen de neggen en de diepte tot de buitenkant van de gevel, plus overstek. Bestel de kopschotten die bij je gevel horen: voor metselwerk een ander type dan voor gevelisolatie.
3. Ankers plaatsen. Lijn de ankers uit met een draad en bevestig ze met hart-op-hartafstand van maximaal 600 mm.
4. Waterslag plaatsen. Leg de waterslag met kopschotten en eventuele koppelstukken op de ankers. Laat de opstaande rand goed onder of tegen het kozijn vallen.
5. Vastschroeven. Schroef hem aan het kozijn of de achterconstructie vast, om de 400 mm, met rvs-schroeven.
6. Afkitten. Kit de kopschotten waar nodig af met een zuurvrije kit, en dicht de aansluiting op het kozijn waterdicht.
7. Folie verwijderen. Zit er beschermfolie op, haal die binnen vier weken weg, anders bakt de lijm vast.

Kies bij een aluminium waterslag op een slaapkamerraam voor een uitvoering met geluidreducerende folie aan de onderkant. Kiwa noemt die optie expliciet, en hij scheelt het bekende tikken bij een regenbui.

Lekdorpel monteren

Een lekdorpel schroef je bij een houten kozijn of buitendeur onder de vleugel of op het kozijn, op de plek waar water nu langs het hout naar binnen trekt. Kit de bovenkant af, zodat het water over het profiel loopt en niet erachter. Houd eventuele afvoergaatjes vrij. Een lekdorpel is een goede noodoplossing voor een deur die bij slagregen inwatert, maar lost geen rotte onderdorpel of scheve deur op. Tocht onder de deur pak je aan met een valdorpel of tochtstrip; zie ook tochtstrips voor ramen en deuren.

Lekkage onder het raam: oorzaken en oplossingen

Zie je water op de vensterbank, vocht onder het kozijn of strepen op de gevel, dan is de waterslag vaak niet de schuldige. Meestal zit het in de aansluiting of in het onderhoud. Dit zijn de oorzaken die we het vaakst tegenkomen:

Eigen praktijkervaring bij het vervangen van kozijnen, aangevuld met de aandachtspunten uit Kiwa BDA Agrément BAW 25-021/03/A. Een vochtprobleem kan ook condens zijn; zie condens op ramen.

Is je oude houten kozijn zo ver aangetast dat de onderdorpel zacht is, dan heeft een nieuwe waterslag weinig zin. Lees dan eerst kozijn repareren of vervangen en houten kozijnen vervangen door kunststof.

Waar let je op bij een waterslag of lekdorpel?

• Afschot naar buiten, nooit vlak en zeker niet naar binnen.
• Druiprand aan de voorkant, zodat het water loskomt van de gevel.
• Overstek van minimaal 30 mm bij schoon metselwerk en 40 mm bij stuc of steenstrips.
• Kopschotten aan beide uiteinden, passend bij metselwerk of gevelisolatie.
• Speling voor uitzetting: ongeveer 1 mm per meter.
• RVS-bevestiging, ankers om de 600 mm, schroeven om de 400 mm.
• Afwateringssleuven in de onderdorpel vrij en schoon.
• Kleur gelijk aan het kozijn, of bewust afwijkend in de kleur van de gevel; zie kleuren kunststof kozijnen.

Vervang je je kozijnen? Neem de onderkant dan direct mee in de planning. Een waterslag is een klein onderdeel, maar het bepaalt of je gevel over tien jaar nog schoon en droog is. Stel je kozijnen samen in de configurator, of lees eerst hoe kozijnen inmeten werkt. Plaats je zelf, dan staat in kunststof kozijn zelf plaatsen hoe je de onderkant waterdicht aansluit.